Dwa wrześniowe weekendy w roku wyglądają inaczej niż wszystkie pozostałe: obiekty, które normalnie zwiedza się z zewnątrz, wpuszczają do środka, a przewodnicy oprowadzają po miejscach zamkniętych przez resztę roku. Tegoroczne hasło brzmi „Przyszłość przeszłości. Dziedzictwo w zagrożeniu" — i w Ziemi Kłodzkiej trafia wyjątkowo celnie.
Co to właściwie jest
Europejskie Dni Dziedzictwa to największy w Europie cykl imprez poświęconych zabytkom — organizowany w kilkudziesięciu krajach, w Polsce koordynowany przez Narodowy Instytut Dziedzictwa. Zasada jest prosta: przez dwa wrześniowe weekendy właściciele i opiekunowie obiektów pokazują to, czego na co dzień nie widać. Wejścia do wnętrz normalnie niedostępnych, oprowadzania z konserwatorem, spacery po terenach zamkniętych, prelekcje.
W tym roku obchody wypadają w weekendy 18–20 oraz 26–27 września. Wydarzenia są zwykle bezpłatne, ale liczba miejsc bywa ograniczona i część z nich wymaga wcześniejszego zapisu.
Tegoroczne hasło pasuje tu aż za dobrze
„Dziedzictwo w zagrożeniu" brzmi w Ziemi Kłodzkiej mniej abstrakcyjnie niż gdzie indziej. Mamy tu całe pasmo obiektów, które przegrywają z czasem na oczach kolejnych pokoleń turystów — i to właśnie one są najciekawszym pomysłem na taki weekend.
Ruiny zamku Homole stoją na wzgórzu Gomoła, przy dawnym szlaku z Pragi do Wrocławia. W XIV wieku był to ośrodek niewielkiego „państewka homolskiego", w XV — husycka baza wypadowa na Śląsk. Z cylindrycznej wieży, która miała kiedyś około trzydziestu metrów, zostały fragmenty; mury obwodowe mają grubość dwóch metrów. Dziś prowadzi tam drewniana ścieżka chroniąca roślinność, a na dawnym dziedzińcu urządzono okrągły taras widokowy.
Ruiny zamku Szczerba koło Gniewoszowa to z kolei lekcja o tym, jak skutecznie kończy się historia budowli. Zamek zniszczyli husyci ostrzałem artyleryjskim w pierwszej połowie XV wieku i nikt go już nie odbudował. Zachowały się mury obwodowe i piwnice budynku mieszkalnego, a w nich ślad po hypocaustum — rzymskim w rodowodzie systemie ogrzewania podłogowego.
Ruiny Fortu Karola na Górze Ptak są młodsze: to pruska strażnica z końca XVIII wieku, pilnująca szlaku handlowego do Radkowa. Został z niej zarys dziedzińca, mury grube na dwa metry i kamienny łuk zawieszony nad przepaścią. Dojście od Lisiej Przełęczy zajmuje kilkanaście minut, a ruchu jest tam znacznie mniej niż na sąsiednich szczytach.
Duże obiekty, gdy program dopisze
Jeśli w programie pojawią się tutejsze twierdze, warto to potraktować priorytetowo — bo w takich miejscach różnica między trasą standardową a specjalną jest największa.
Twierdza Srebrna Góra to największa górska forteca w Europie, nigdy niezdobyta. Jej sercem jest Donjon w kształcie koniczyny, kryjący ponad sto pięćdziesiąt kazamat, magazyny, studnię i piekarnię.
Twierdza Kłodzko ma za sobą historię od X wieku i rozbudowę aż po czasy Fryderyka Wielkiego. Pełne zwiedzanie, z korytarzami kontrminowymi, zajmuje około dwóch i pół godziny. W podziemiach jest kilka stopni i wymagany jest przewodnik.
Muzeum Papiernictwa w Dusznikach-Zdroju siedzi w młynie działającym od 1562 roku, z barokowym szczytem i polichromiami unikatowymi w skali światowej wśród młynów papierniczych. To jeden z tych obiektów, w których opowieść o ratowaniu zabytku jest ciekawsza niż sam zabytek.
Gdyby program w twojej okolicy okazał się chudy
Bywa i tak — Dolny Śląsk jest duży, a wydarzenia skupiają się tam, gdzie ktoś ma czas je zorganizować. Wtedy zostaje plan własny, oparty na tym samym pomyśle: pojechać w miejsce, które jest zabytkiem, a nie atrakcją.
Bazylika w Wambierzycach nadaje się do tego najlepiej. Barokowa świątynia zwana Śląską Jerozolimą, owalna nawa, krużganek z jedenastoma kaplicami, gotycka figurka w ołtarzu głównym. Wokół rozciąga się kalwaria z siedemdziesięcioma dziewięcioma stacjami, ułożona tarasowo na trzech wzgórzach — jedno z niewielu założeń tej skali w Polsce.
Skąd wziąć program dla naszego regionu?
Z oficjalnej strony obchodów, edd.nid.pl, gdzie wydarzenia da się filtrować po województwie i po dacie. Drugie źródło to profile samych obiektów i gmin — sporo mniejszych wydarzeń pojawia się tylko tam. Lista jest kompletna dopiero na kilka dni przed pierwszym weekendem.
Czy wstęp jest bezpłatny?
Na wydarzenia zgłoszone do obchodów zwykle tak i to jest ich znak rozpoznawczy. To jednak decyzja każdego organizatora z osobna, a bezpłatne wejście na wydarzenie nie oznacza automatycznie bezpłatnego wstępu na całą ekspozycję. Przy obiektach, które mają obsługę, warto to potwierdzić u nich.
Czy warto planować weekend wokół takich obchodów?
Warto, ale nie kosztem całego wyjazdu. Najlepiej działa układ, w którym jedno wydarzenie z programu jest punktem stałym dnia, a reszta planu to zwykłe zwiedzanie okolicy. Wtedy odwołanie albo brak miejsc nie psuje niczego.
Co zabrać na zwiedzanie ruin?
Buty z podeszwą, która trzyma na mokrym kamieniu, i latarkę, jeśli w planie są piwnice. Przy Szczerbie podejście bywa strome, a stare schody są miejscami w kiepskim stanie. Przy Forcie Karola nie ma na miejscu nic — ani wody, ani jedzenia — więc bierze się swoje.
Miejsca z tego wpisu
Karty z katalogu — zawsze aktualne
24°
100%
Bazylika Nawiedzenia NMP w Wambierzycach
Bazylika Nawiedzenia NMP w Wambierzycach to barokowa świątynia z lat 1715-1723, zwana Śląską Jerozolimą. Wnętrze ma owalną nawę otoczoną krużgankiem …
23°
100%
Muzeum Papiernictwa w Dusznikach-Zdroju
Muzeum Papiernictwa mieści się w dawnym młynie papierniczym nad Bystrzycą Dusznicką, działającym od 1562 roku i uznawanym za jeden z najstarszych obi…
22°
100%
Ruiny Fortu Karola w Górach Stołowych
Ruiny Fortu Karola stoją na Górze Ptak, tuż przy Lisiej Przełęczy, i są pozostałością pruskiej strażnicy z końca XVIII wieku, wzniesionej z myślą o o…
23°
100%
Ruiny Zamku Homole
Ruiny Zamku Homole stoją na wzgórzu Gomoła, na dawnym szlaku z Pragi do Wrocławia. Zamek wzniesiono pod koniec XIII wieku, a w połowie XIV był siedzi…
23°
100%
Ruiny Zamku Szczerba
Ruiny zamku stoją na skalistym wzniesieniu nad zbiegiem dwóch potoków w Górach Bystrzyckich koło Gniewoszowa. Zachowały się grube mury obwodowe oraz …
24°
100%
Twierdza Kłodzko
Twierdza Kłodzko to rozległy kompleks fortyfikacyjny na Górze Fortecznej, z historią od X wieku, rozbudowywany aż po czasy Fryderyka Wielkiego. Zwied…
21°
100%
Twierdza Srebrna Góra
Twierdza Srebrna Góra to największa górska forteca w Europie, wzniesiona w XVIII wieku dla ochrony granic Śląska. Nigdy nie została zdobyta, a jej se…