Szczeliniec Wielki

Szczeliniec Wielki to najwyższy szczyt Gór Stołowych. Na górę wchodzi się po kamiennych schodach liczących ponad sześćset stopni, a samo podejście zajmuje około czterdziestu minut. Spacer najkrótszą pętlą z miejscowości Karłów trwa niewiele ponad godzinę. Na szczycie czeka skalny labirynt z głębokimi korytarzami oraz skałami przypominającymi zwierzęta, takimi jak Wielbłąd czy Słoń. W wąwozie Piekiełko śnieg potrafi utrzymać się do czerwca. Z punktów widokowych przy XIX-wiecznym schronisku można oglądać okoliczne pasma górskie.

Płaskowyż na wysokości 919–922 metrów, oglądany z dołu wygląda jak odwrócona łódź albo stół przykryty lasem — stąd nazwa całego pasma. Trapezowa sylwetka Szczelińca jest rozpoznawalna z okolic Kłodzka, Radkowa i Nowej Rudy, więc większość ludzi widzi go po raz pierwszy przez szybę samochodu, na długo przed tym, jak stanie u podnóża schodów.

Co zobaczysz na górze

Szczyt nie jest kopcem ani granią. To płaski stół z piaskowca, porozcinany szczelinami tak głębokimi, że idzie się nimi jak korytarzami — z niebem widocznym w wąskim pasku nad głową. Trasa po szczycie jest jednokierunkowa i prowadzi po drewnianych pomostach, schodkach i przewężeniach, w których plecak trzeba czasem zdjąć z ramion.

Formy skalne mają własne imiona i tabliczki, a dzieci szukają ich jak w grze terenowej — zwykle znajdują szybciej niż dorośli:

• Wielbłąd i Słoń — dwie najczęściej fotografowane maczugi
• Kura — tuż przy trasie, łatwa do przegapienia
• Mamut, nazywany też Małpoludem
• Głowa Księżniczki Emilii — profil widoczny tylko pod jednym kątem

Osobnym punktem jest Piekiełko — szczelina długa na jakieś sto metrów i głęboka na dwadzieścia. Panuje w niej własny mikroklimat: jest zimno, wilgotno i ciemno, a śnieg potrafi zalegać na dnie do czerwca, kiedy na płaskowyżu dawno już jest lato. Wchodzi się tam po schodach i wychodzi drugą stroną.

Na szczycie stoi schronisko z 1845 roku, zbudowane w stylu tyrolskim — jedno z najstarszych w Sudetach. Przy nim są tarasy widokowe, z których widać okoliczne pasma i czeską stronę granicy.

Skąd się to wzięło

Góry Stołowe zbudowane są z osadów morza, które zalewało ten obszar w kredzie, jakieś siedemdziesiąt milionów lat temu. Piasek i muł osadzały się warstwami, twardniejąc w piaskowce i margle. Kiedy morze ustąpiło, a płyta wypiętrzyła się, woda i mróz zaczęły pracować na spękaniach: rozpuszczały spoiwo, rozsadzały szczeliny, wypłukiwały słabsze warstwy spod twardszych.

Efekt widać dziś na szczycie. Twarde ławice zostały jako maczugi i grzyby, miękkie zniknęły, a pęknięcia tektoniczne poszerzyły się w wąwozy. To ten sam mechanizm, który wyrzeźbił Błędne Skały i Skalne Grzyby — tylko że tam działał na poziomie gruntu, a tu na dachu płaskowyżu.

Sześćset schodów i czterdzieści minut

Do 1790 roku szczyt uchodził za niedostępny. Zmienił to Franciszek Pabel, późniejszy burmistrz Karłowa, który wraz z pruskimi żołnierzami wykuł w skale drogę na górę. Stopni jest około sześciuset sześćdziesięciu i to one budują opinię o trudności tego miejsca — niesłusznie, bo schody są szerokie i regularne. Trudność polega na ich liczbie, nie na stromiźnie.

Ile to zajmuje naprawdę:

• podejście po schodach — około czterdziestu minut spokojnym tempem
• najkrótsza pętla z Karłowa — niewiele ponad godzinę
• ze zwiedzaniem labiryntu — realnie dwie do trzech godzin

Prawie nikt nie schodzi tak szybko, jak planował: labirynt zatrzymuje ludzi na dłużej, niż zakładali przy parkingu.

Czy dzieci dadzą radę

Dadzą, ale trzeba je przygotować na wysiłek. Sześćset schodów to dla kilkulatka realne przedsięwzięcie, a na górze czekają miejsca, w których trzeba się schylić i przecisnąć bokiem. Dzieci zwykle są tym zachwycone i problem pojawia się dopiero w drodze powrotnej, kiedy nogi mówią dość.

Z wózkiem nie ma szans — ani schody, ani szczeliny na to nie pozwalają. Nosidło sprawdza się tylko do pewnego wzrostu dziecka, bo w wąskich przejściach nad głową jest skała.

Kiedy przyjechać

Wiosną i jesienią jest najładniej: mniej ludzi, a mgła wchodząca między bloki daje widoki, których w pełnym słońcu nie będzie. Zimą trasa bywa zamknięta albo wymaga raczków — decyduje o tym zarządca parku narodowego, więc przed wyjazdem warto sprawdzić komunikaty.

Dojazd i parking

Wejście zaczyna się w Karłowie i innej drogi nie ma — to teren Parku Narodowego Gór Stołowych, obowiązuje jedna wyznaczona trasa i płatny wstęp. Samochód zostawia się na jednym z dwóch parkingów:

• Parking Ogrodowy — bliżej początku schodów
• parking parku narodowego — kawałek dalej

Oba są płatne i oba zapełniają się w wakacyjny weekend przed dziesiątą. Później zostaje szukanie miejsca wzdłuż drogi, coraz dalej od wejścia.

Psów na trasę nie wpuszcza się — obowiązują tu zasady parku narodowego.

Co połączyć z wizytą

Klasyczny duet to Szczeliniec i Błędne Skały: dwie zupełnie różne rzeczy w tym samym paśmie, kwadrans jazdy od siebie. Kto woli spokój, powinien dorzucić Narożnik albo ruiny Fortu Karola, gdzie ruch jest nieporównanie mniejszy.